Gazze’deki savaş, biyokütle kullanımının sağlık risklerini artırıyor

2023 ile 2025 yılları arasında Gazze’de devam eden savaş sırasında, güvenli enerji kaynaklarına erişim olmaması birçok sakini yemek pişirmek ve ısınmak için biyokütle yakıtları kullanmaya itti. Bu uygulama, zaten kriz bölgelerinde yaygın olan, özellikle solunum yolu sağlığı sorunlarında endişe verici bir artışa neden oldu. 130 hane reisiyle yapılan bir araştırma, kömür, odun, zeytin atıkları ve hatta odun, karton ve plastik karışımlarının sık sık, günde birkaç kez ve uzun saatler boyunca yakıldığını ortaya koydu.

Araştırma sonuçları, katılımcıların yaklaşık %94’ünün balgamlı öksürükten mustarip olduğunu, %90’ından fazlasının ise burun tıkanıklığı, baş dönmesi veya yakıtla uğraşırken meydana gelen yaralanmalardan şikayetçi olduğunu gösterdi. Baş ağrısı, nefes darlığı, bronşiyolit ve zatürre de yaygındı ve bunlar anket yapılan kişilerin yarıdan fazlasını etkiledi. En kötü etkiler, zeytin atıkları veya plastik içeren karışımlar yakanlarda gözlemlendi. Örneğin, zeytin atıkları kullanmak, göğüs hırıltısı ve zatürre riskini dört kat artırıyordu. Odun, karton ve plastik karışımları ise nefes darlığı ve hırıltı riskini önemli ölçüde artırıyordu.

Maruz kalma süresi de önemli bir rol oynuyor. Günde iki saat veya daha uzun süre biyokütle yakmak, göğüs hırıltısı riskini 24 kat, yanık riskini ise 5,5 kat artırıyordu. Yakma yerleri de sağlığı etkiliyordu: yakıtı dışarıda veya hem içerde hem de dışarda yakmak, nefes darlığı, hırıltı ve zatürre riskini önemli ölçüde artırıyordu. Bu koşullar altında yaralanmalar da daha sık görülüyordu; hem içerde hem de dışarda yakım yapanlarda yaralanma riski 17 kat artıyordu.

Bu durum, çatışma sırasında yaşanan zor koşullarla açıklanıyor. Gaz, elektrik ve diğer yakıtların kıtlığı, sakinleri genellikle kötü havalandırılan barınaklarda geçici çözümlere yönlendirdi. Plastik veya karton gibi malzemelerin yakılması, ince partiküller ve zehirli gazlar, örneğin karbon monoksit veya dioksinler salgılıyor; bunlar solunum yolu sorunlarını kötüleştiriyor. Zaten tahribat ve toz nedeniyle kirlenmiş bir ortamda, bu emisyonlar ek bir toksik yük ekliyor.

Sonuçlar ciddi: gözlemlenen semptomlar, daha stabil bağlamlarda bildirilenlerden çok daha fazla. Örneğin, öksürük ve hırıltı prevalansı, benzer çalışmalarda Bangladeş veya Vietnam’da kaydedilenlerin çok üzerinde. Bu, risk faktörlerinin birikmesinden kaynaklanıyor: aşırı kalabalık, toksik emisyonlara uzun süre maruz kalma, hasar görmüş barınak yapıları ve yetersiz havalandırma.

Bu çalışma, savaşın temiz enerjiye erişimi sınırlandırarak halkı tehlikeli uygulamalar benimsemeye zorladığı ve bunun da sağlık durumlarını daha da kötüleştirdiği kısır bir döngüyü ortaya koyuyor. Sonuçlar, özellikle çatışma bölgelerinde yaşayan ve zor koşullar altında risklerin arttığı nüfuslar için, daha güvenli pişirme teknolojileri sağlamak ve iç mekân kirliliğine maruz kalmayı azaltmak için acil eylem gerekliliğini vurguluyor.

Sources d’information

Référence originale

DOI : https://doi.org/10.1186/s12982-026-02133-4

Titre : Biomass use and its health effects among a sample of the Palestinian community during the war 2023–2025

Revue : Discover Public Health

Éditeur : Springer Science and Business Media LLC

Auteurs : Maher Elbayoumi; Nour Eldin Elbayoumi; Heba Mohammed Arafat; Ohood Mohammed Shamallakh; Ahmed Hassan Albelbeisi; Edris Kakemam